İzmir’de Yeni Endemik Bitki: Göbek Otu Keşfi!

0

BEĞENDİM

0

İZMİR’in Ödemiş ilçesinde, Batı Anadolu’ya özgü yeni bir bitki türü keşfedildi. ‘İzmir göbek otu’ adı verilen bitki, Türkiye’nin ilk endemik göbek otu türü olarak literatüre girdi. Ege Üniversitesi (EÜ) Botanik Bahçesi Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bu konuda yaptığı açıklamada, “Dünyada toplam 16 tane göbek otu türü bulunmakta. Türkiye’de onlardan 7 tanesi vardı, bu yeni türle birlikte Türkiye’deki göbek otu sayısı 8’e çıkmış oldu” dedi.

İzmir’in Ödemiş ilçesindeki Ovacık Platosu’nda gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar neticesinde, Batı Anadolu’ya özgü yeni bir bitki türü keşfedildi. Ege Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nden araştırmacıların ortak çalışması sonucunda tanımlanan bu türe, bilimsel isim olarak ‘Umbilicus choripetalus’ ve Türkçe olarak ‘İzmir göbek otu’ adı verildi. Bitki, uluslararası bir bilimsel dergide yayımlanarak literatüre girmiş ve Türkiye’nin ilk endemik göbek otu türü olma unvanını kazanmıştır. Arazi çalışmaları ve türün morfolojik incelemeleri Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve Dr. Tuğkan Özdöl tarafından yürütülmüştür. Ayrıca türün genetik ve filogenetik analizleri, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden Dr. Barış Özüdoğru ve Dr. Ilgın Deniz Can tarafından gerçekleştirilmiştir. Laboratuvar süreçleri ve ölçümlerine ise Dr. Ademi Fahri Pirhan ve Dr. Şükrü Arasan katkıda bulunmuştur. Arazi çalışmalarına katkı sağlayan isimlerden biri olan Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos, makalenin değerlendirme sürecine de destek vermiştir. Musa Geçit de, saha çalışmaları ve türün yayılışına dair gözlemleriyle projeye katkı sağlamıştır.

Bir bitki türü olarak ‘İzmir göbek otu’, taç yapraklarının en dibe kadar ayrık olmasına sahiptir ve bu özelliği onu diğer türlerden ayırmaktadır. Bitkiyi tanımlayan Prof. Dr. Hasan Yıldırım, “İzmir’in Ödemiş ilçesi Ovacık Yaylası civarında volkanik bir alanda yeni bir bitki türü keşfettik. Özellikle taç yapraklarının en dibe kadar ayrık olması bu bitkiyi çok özel kılıyor. Bu türün bugüne kadar yayılış gösteren diğer göbek otlarıyla bire bir aynı olmadığını, farklılıklar gösterdiğini ve yeni bir tür olduğunu çeşitli DNA, morfolojik çalışmalarla kanıtladık” şeklinde açıklamalar yaptı.

Prof. Dr. Yıldırım, yeni türün Mardin’de ve Sudan’da iki yakın akrabası olduğuna dikkat çekti. ‘Umbilicus tropaeolifolius’ ve ‘Umbilicus paniculiformis’ isimleriyle bilinen bu akrabalar, Mardin’de Irak, İran ve Orta Doğu’ya kadar yayılmaktadır. Sudan’daki tür ise yalnızca tek bir noktada bulunuyor. Yıldırım, “DNA çalışmaları bu yeni türün, Mardin ve Sudan’daki akrabalarıyla yakın ilişkiler gösterdiğini ortaya koyuyor. Ancak, İzmir göbek otu özellikle taç yapraklarının dibe kadar ayrılması nedeniyle diğer türlerden kesin bir şekilde ayrılmaktadır” diye açıklamada bulundu.

Prof. Dr. Yıldırım’ın yaptığı açıklamalara göre, dünyada toplam 16 göbek otu türü mevcutken, Türkiye’deki 8 tür arasında artık ‘İzmir göbek otu’ da bulunmaktadır. Bu yeni bitki türünün alanda yaklaşık 550 bireyinin tespit edildiğini söyleyen Yıldırım, bu popülasyonun hassas bir düzeyde olduğunu ve her an tehlikeye girebilecek özellikte olduğunu vurgulayarak, “Bu nedenle, bölgedeki herhangi bir taş ocağı veya maden çalışması öncelikle engellenmelidir. Dünyada sadece Türkiye’de, Ödemiş ilçesinde bulunan bu tür, 550 kadar bireyi ile ciddi anlamda korunması gereken bir bitki” değerlendirmes