Alaçatı’da 70 Yıllık Sakız Geleneği Yeniden Canlanıyor!

0

BEĞENDİM

0

İzmir Alaçatı’da, sakız üretiminin 70 yıllık tarihi, yerel üreticilerin anıları ve deneyimleri ile gün yüzüne çıkarıldı. Özdemir Kanga ve Selahattin Kanga kardeşlerin yanısıra sakız üreticileri İbrahim Topal ve Hasan Ege Tütüncüoğlu, geçmişten günümüze uzanan üretim tekniklerine dair hatıralarını paylaştılar. Bu buluşma, Alaçatı’daki Sakızlar Restoran’da gerçekleştirildi ve yerel sakız üretiminin önemine dikkat çekildi.

Söyleşinin açılışında, sakız üreticisi İbrahim Topal, Sakızlar Bahçesi’nin yalnızca bir üretim alanı değil, aynı zamanda Alaçatı’nın sosyal yaşamında merkezi bir buluşma noktası olduğunu belirtti. 1950’li yıllarda burada gerçekleşen Hıdırellez kutlamalarına dair anılarını aktaran Topal, “Sakızlar hem üretim merkeziydi hem de insanların toplandığı nadir alanlardan biriydi” ifadesini kullandı. Bu bağlamda, geçmişin sosyal yaşamı ve üretim faaliyetleri arasındaki bağlantıyı vurguladı.

1941 doğumlu Özdemir Kanga, henüz 13 yaşlarında iken çalışmaya başladığı Sakız Bahçesi’nde, sakız üretiminin böylesine titizlik ve sabır gerektirdiğini dile getirdi. Sakız ağaçlarının özel tornavidalar ile belirli aralıklarla ve belirli yüksekliklerden delinmesi gerektiğini anlatan Kanga, ağaçların “bilek dalı” olarak adlandırılan bölgesine ulaşılmaması gerektiğini, aksi takdirde ağaçların kuruyabileceğini ifade etti. Bu dönemde Sakız Adası’ndan gelen uzmanların, havai köklendirme yöntemini uygulamalı olarak gösterdiklerini de sözlerine ekledi.

Selahattin Kanga ise sakızın toplanması ve pazarlanması aşamalarını detaylarıyla anlattı. Toplanan reçinenin, belediye binası karşısında muşamba üzerinde kurutulduğunu belirten Kanga, “Pirinç ayıklar gibi taşını ayıklardık. Temizlenen sakızları küçük testilere doldururduk. İzmir’de öyle satılırdı,” dedi. Üretimlerinin bir sezonda 30-35 kilogram civarında olduğunu belirten Kanga, genç ağaçların ilk delindiğinde yoğun reçine verdiğini ancak yaşlanan ağaçlarda verimin düştüğünü ifade etti. Sakızın yaprağının sertliği ve kırılganlığının, ürünün kalitesini gösterdiğini aktardı.

İbrahim Topal, günümüzde sakız üretiminde kullanılan yöntemlerin büyük bir gelişim gösterdiğini belirtti. Eski usullerle köklendirme sürecinin iki yıl sürdüğünü; günümüzdeki havai köklendirme yöntemiyle bu sürenin altı aya kadar indirilebildiğini ifade eden Topal, “Ürün vermesi on beş yıl süren ağaçlardan, biz artık beş-yıl altı yılda ürün almak için hedef belirliyoruz,” dedi. Sakız ağaçlarının kayalık ve serin topraklarda daha iyi tutulduğunu ve köklerinin 20-25 metreye kadar uzanabildiğini ekledi.

Hasan Ege Tütüncüoğlu, tarihi kayıtlara göre 16. yüzyıldan 19. yüzyıla dek Çeşme’de sakız üretiminin önemli miktarlarda yapıldığını, ürünün vakıflar aracılığıyla yönetildiğini açıkladı. Günümüzde yeniden canlandırma çalışmaları çerçevesinde iki yıl içinde yaklaşık 25 bin sakız ağacının dikildiğini belirten Tütüncüoğlu, bu ağaçların belediye tarafından tahsis edilen yeşil alanlara 12 bin, devletin tahsis ettiği alanlara 10 bin ve özel mülkiyetlere de 3 bin fidan şeklinde yerleştirildiğini aktardı. Ayrıca, henüz dikilmeyi bekleyen 25 bin fidanın da bulunduğunu belirtti.

Yapılan söyleşi, Alaçatı’nın geçmişteki üretim kültürünü hatırlatırken, bölgenin sembolik ve ekonomik değerlerinden biri olarak sakızın yeniden önem kazanması yönündeki umutları artırdı. Tütüncüoğlu