0

BEĞENDİM

0

Çeşme Bağlararası’ndaki Arkeolojik Kazılar ve Santorini’nin Tsunami Etkileri

İzmir’in Çeşme ilçesindeki Bağlararası, 2009-2019 yılları arasında gerçekleştirilen kazılarda elde edilen bulgular sayesinde, 3 bin 500 yıl önce patlayan Santorini Volkanı’nın oluşturduğu tsunaminin Ege kıyılarındaki yıkıcı etkilerini gün yüzüne çıkarmaktadır. Çeşme’nin en eski yerleşimi olan Bağlararası, yaklaşık dört bin yıllık geçmişi ile Batı Anadolu’nun Tunç Çağı’na ait önemli bir liman kenti olarak kayda değer veriler sunmaktadır. Bu kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle 2001 yılında başlamış olup, Ankara Üniversitesi Mustafa V. Koç Deniz Arkeolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi (ANKÜSAM) Müdürü Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu tarafından 2019 yılına kadar sürdürülmüştür.

“TSUNAMİ KALINTISI İLK KEZ TESPİT EDİLDİ”

Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu, Bağlararası’ndaki kazılarda tarih öncesi dönemlerde meydana gelen büyük doğal afetlere dair önemli bulgulara ulaşıldığını belirtti. Kazı çalışmaları sırasında volkanik küre 2012, tsunami kalıntılarına 2013, ve bu kalıntılar arasındaki iskelete ise 2017’de erişim sağlandığını ifade eden Şahoğlu, elde edilen bu bulguların bilimsel analizlerinin tam on yıl sürdüğünü ve sonuçların 2022 yılında Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi dergisinde yayımlandığını kaydetti. Santorini Volkanı’nın patlamasının insanlık tarihi açısından büyük bir olay olduğunu vurgulayarak, olayın Akdeniz havzasının en yoğun yerleşim bölgelerinden birinde meydana geldiğini aktardı.

Ayrıca, “Santorini Volkanı, insanlık tarihinde izini takip edebildiğimiz belki de tek doğa olayıdır. Patlama sırasında gökyüzüne yükselen volkanik kül, Çeşme Bağlararası’ndaki kazı alanında tespit edildi” dedi. Prof. Dr. Şahoğlu, Bağlararası’nda Santorini Volkanı’nın küllerine ve yarattığı tsunaminin kalıntılarına bir arada rastlandığını ifade ederek, bu durumun dünyada Santorini’nin yarattığı tsunamilerin arkeolojik bir kazı alanında bulunduğu ilk yer olduğunu belirtti. Volkanik külün daha önce jeolojik sondajlarda bulunduğuna dikkat çeken Şahoğlu, tsunami kalıntılarının arkeolojik yerleşim alanında ilk kez tespit edildiğini vurguladı.

Kazı çalışmalarından elde edilen bulgular, bu doğa olayının yaşandığı dönemde Ege kıyılarındaki yerleşimlerde binlerce kişinin hayatını kaybetmiş olabileceğini düşündürmektedir. Çeşme Bağlararası, Santorini Adası’ndan 227 kilometre uzakta olmasına rağmen, tsunamilerin yerleşimi tamamen yerle bir ettiği ve bu noktada bir daha iskan yapılmadığı kaydedilmektedir. 3 bin 500 yıl öncesine kadar bu büyük doğal afet sırasında yaşamını yitiren bireylerle ilgili herhangi bir iz bulunamamışken, ilk kez 2017’deki kazılarda yaklaşık 17 yaşlarında bir erkeğe ait iskelet bulgusu ele geçirilmiştir.

ARKEOLOJİK BİR PARKA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ AMAÇLANIYOR

Prof. Dr. Şahoğlu, Santorini Volkanı’nın günümüzde hala aktif olduğunu belirterek, tsunami denilince insanların aklına genellikle Japonya veya Endonezya gibi yerlerin geldiğini ifade etti. Ancak en büyük ve en tehlikeli tsunaminin, Ege’nin ortasında Santorini Adası’nda meydana geldiğinin altını çizdi. Bölgenin yaşanan büyük felaketi yansıtacak bir arkeolojik parka dönüştürülmesi amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı ile çalışmalar yürütüldüğü bilgisi verildi.

Böylece, Bağlararası’ndaki kazıların sağladığı bulgular, sadece Ege Bölgesi’nin tarihini değil, aynı zamanda bölgedeki doğal felaketlerin insan hayatı üzerindeki etkilerini de gözler önüne sermektedir